Connect with us

Ekonomi

Mahfi Eğilmez: Dolar-euro eşitliği bizi nasıl tesirler?

*Dr. Mahfi Eğilmez Sonunda beklenen oldu ve 1 USD = 1 Euro paritesi gerçekleşti. Euro birinci kere fiilen sirkülasyona girdiği 1 Ocak 2002’de 1 …

Yayınlandı:

-

*Dr. Mahfi Eğilmez

Sonunda beklenen oldu ve 1 USD = 1 Euro paritesi gerçekleşti. Euro birinci kere fiilen sirkülasyona girdiği 1 Ocak 2002’de 1,17 USD denkliğiyle başlamıştı. Paritenin en yüksek olduğu tarih 3 Mart 2008’dir (1 Euro = 1,57 USD.) Global krizle birlikte düşüşe geçen Euro, ilerleyen devirde toparlanarak yükseldiyse de hiçbir vakit tarihi tepesine yaklaşamadı. 2022 yılı başında parite 1,13 idi. 13 Temmuz prestijiyle 1 Euro = 1,0022 USD seviyesine gerilemiş bulunuyor.

Fed’in faiz artırımlarının dolara paha kazandırması sadece euro ile sonlu değil. Dolar endeksindeki gelişim doların bütün paralara karşı bedel kazandığını gösteriyor. 2022’ye girerken 95,7 olan Dolar Endeksi (DXY) 13 Temmuz itibarıyla108,3 seviyesinde bulunuyor (son 20 yılın doruğu.) Dolar endeksinin 108,3 olması doların, endekste bulunan 6 para ünitesine nazaran (Euro, Yen, Pound, Kanada Doları, İsveç Kronu ve İsviçre Frangı) yüzde 8,3 daha pahalı olduğunu gösterir.

ABD iktisadının başta enflasyon olmak üzere birçok düşünceyle karşı karşıya olmasına rağmen doların başka para ünitelerine nazaran paha kazanmasının birtakım nedenleri var. Bunların başında ABD merkez bankası Fed’e duyulan inanç geliyor. Fed, birtakım kararlarında geç kalsa da hakikat siyasetleri uygulama konusunda bekleneni yapıyor ve sürprizlere yer vermiyor. Bu yaklaşımı Fed’in prestijini yükseltiyor ve açıklamalarına sağlam kılıyor. Böylelikle ‘açık sözlülük politikasını’ rahatlıkla uygulayarak beklentileri etkilemeyi başarabiliyor. İkincisi Fed, bana nazaran biraz geç kalmış olsa da, faizleri yükseltmeye başladı. Bu atılımının sonucu olarak iki kazanım elde etti: (1) Dolar, öbür paralara nazaran paha kazanmaya başladı. (2) Fed, fiyat istikrarını siyasete kurban etmeyeceğini göstererek prestijini daha da artırdı.

Parite; iki ülke parasının karşılıklı bedelini gösteren bir sayıdır. Örneğin euro ile doların karşılıklı kıymetini gösteren sayıya parite deniyor. Pariteden sağlanan çıkar yahut uğranılan ziyanı anlatabilmek için Türkiye açısından şöyle bir formül yazabiliriz:

(ihracat + turizm ve öteki görünmeyen kalemler gelirleri) – (ithalat + dış borç anapara ve faiz ödemeleri)

İhracatta euro ve doların yükü aşağı üst eşittir: 2021 sonuçlarına nazaran 225 milyar dolarlık ihracatımızın yüzde 46’sı euroyla yüzde 47’si dolarla, kalanı da öbür para üniteleriyle yapılmıştır. Turizm ve öbür görünmeyen kalem gelirlerimizin (navlun, sigorta vb.) yüzde 70’e yakını euro cinsinden elde ediliyor. Buna nazaran birinci parantez açısından istikrar euro lehine çıkıyor.

2021 sonuçlarına nazaran toplam 271 milyar dolarlık ithalatımızın yüzde 48’i euroyla, yüzde 45’i dolarla yapılmış görünüyor. Tıpkı yılda yapılan dış borç ödemesinin yüzde 60’a yakını dolarla, yüzde 30’a yakını euroyla ve kalanı öteki para ünitelerinden oluştuğuna nazaran ikinci parantez içindekiler açısından tartı dolarda bulunuyor.  

Bu çerçevede:

Euro’nun dolardan daha bedelli olduğu geçtiğimiz 20 yılda Türkiye parite çıkarı elde ediyordu. Bugünlerde Euro = USD olduğu için Türkiye nötr duruma gelmiş görünse de geçmişle karşılaştırarak bakarsak artık parite yararı elde edemeyeceği için kayıpla karşı karşıya bulunuyor. Şayet dolar euroyu geçerse o vakit Türkiye bu bağlantıda önemli parite ziyanı yaşayacak demektir.

Türkiye ile emsal durumda olan yani ihracatının ya da dövizli gelirinin yükü euroyla buna karşılık dövizli sarfiyatları ve dış borç ödemelerinin tartısı dolarla olan şirketler için de birebir kayıp ortaya çıkıyor.

*Bu yazı Mahfi Eğilmez’in şahsî blogundan motamot alınmıştır.

Ekonomi

Dolar, euroyu geçti

Döviz piyasaları kapanışa saatler kala hareketlendi. Dolar artış göstererek euroyu geçti.  Amerikan Doları, ABD’nin enflasyon datalarının …

Yayınlandı:

-

Döviz piyasaları kapanışa saatler kala hareketlendi. Dolar artış göstererek euroyu geçti. 

Amerikan Doları, ABD’nin enflasyon datalarının akabinde bedel kazanarak euroyu geçti. Doların yükselişi tarihi Kapalıçarşı’daki döviz tabelalarına da yansıdı. Bu artışa nazaran 17.30’da Amerikan Doları’nın alış kıymeti 17,620 olurken satış pahası 17,660 oldu.

Euronun alış bedeli 17,550 olurken satış pahası ise 17,600 oldu. Bu artışın akabinde kimi vatandaşların döviz ofislerinde kuyruk olduğu görüldü. (DHA)

 

Devamını Oku

Ekonomi

Borsa günü düşüşle kapattı

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 25,65 puan azalarak 2.382,44 puandan kapandı. BIST 100 endeksi, güne 0,76 puan ve yüzde 0,03 kayıpla 2.407 …

Yayınlandı:

-

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 25,65 puan azalarak 2.382,44 puandan kapandı.

BIST 100 endeksi, güne 0,76 puan ve yüzde 0,03 kayıpla 2.407,33 puandan başladı. Gün içinde en düşük 2.375,00, en yüksek 2.421,18 puanı gören BIST 100 endeksi, günü evvelki kapanışa nazaran yüzde 1,06 azalışla 2.382,44 puandan tamamladı.

Önceki kapanışa nazaran mali endeks yüzde 0,38, sanayi endeksi yüzde 0,91, hizmetler endeksi yüzde 1,36 ve teknoloji endeksi yüzde 0,87 bedel kaybetti.

BIST 30 endeksi, evvelki kapanışa nazaran 37,60 puan ve yüzde 1,47 düşüşle 2.526,87 puandan kapandı. BIST 100 endeksine dahil payların 36’sı prim yaptı, 61’i geriledi. Türk Hava Yolları, Şişecam, Odaş Elektrik, Ereğli Demir Çelik, Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Paydaşlığı en çok süreç gören pay senetleri oldu.

Altının onsu 1.740,3 dolar​​​​​​​

Altının onsu, milletlerarası piyasalarda saat 18.30 prestijiyle 1.704,5 dolardan süreç görüyor.

Borsa İstanbul Altın Piyasası’nda standart altının kilogram fiyatı, günü evvelki kapanışa nazaran 3,2 azalışla 954 bin liradan tamamladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 17,4459 lira, satışta 17,5158 lira olarak açıkladı. TCMB, evvelki efektif kurunu alışta 17,3791 lira, satışta 17,4487 lira olarak belirlemişti.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı’nda süreç gören 17 Nisan 2024 vadeli tahvilin bugün valörlü süreçlerinin kolay getirisi yüzde 22,47’den, bileşik getirisi de yüzde 23,73’ten gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda, saat 18.30 prestijiyle avro/dolar paritesi 1,0006, sterlin/dolar paritesi 1,1800, dolar/yen paritesi de 139,1 seviyesinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı, yüzde 3,3 azalışla 94,8 dolardan süreç görüyor.

Devamını Oku

Ekonomi

Fitch’ten Türkiye yorumu

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Türkiye iktisadına ait değerlendirmesinde yeni iktisat siyaseti karışımının kamu finansmanı ve …

Yayınlandı:

-

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Türkiye iktisadına ait değerlendirmesinde yeni iktisat siyaseti karışımının kamu finansmanı ve kamu Döviz konumunda riskleri artırdığına dikkat çekerken kelam konusu siyasetin makroekonomik ve finansal istikrara yönelik riskleri azaltmadığını belirtti.

Fitch raporunda “zorlu dış ortama karşın siyaset karışımının bilhassa Haziran 2023’teki seçimlere kadar hala yüksek büyüme ve istihdama odaklı olduğunu düşünüyoruz” sözleri yer aldı.

Bloomberg HT’de yer alan habere nazaran; 2021’de hayata geçirilen kur muhafazalı mevduat sistemiyle ihracat öncülüğündeki ekonomik modelde faiz artırmadan TL’nin desteklenmesinin amaçlandığı belirtilerek “ancak TL üzerindeki baskı tekrar artarak derinleşti. Dolarizasyon yüksek, memleketler arası rezervler geriliyor, enflasyon da çok yüksek” değerlendirmesi yapıldı. Siyaset reaksiyonunun kamu finansmanında direkt ve dolaylı maliyeti olduğuna dikkat çekildi.

Geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu düşürülmesine dair “not düşüşü, bu siyaset reaksiyonunun cari açığı fonlamak için sermaye girişlerini çekmekte yetersiz kalmasını, Tüketici İnancını düşürebileceği ve dış finansman konusundaki riskleri yansıtıyor” dendi.

Fitch geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu B+’dan B’ye indirdiğini, görünümünü ise “negatif” olarak teyit ettiğini açıklamıştı.

Devamını Oku

Öne Çıkan Haberler