Connect with us

Ekonomi

Mahfi Eğilmez: Rusya Merkez Bankası’ndan enflasyonla çaba dersi

*Dr. Mahfi Eğilmez Son günlerde birtakım izleyiciler ‘enflasyonu düşürmek için faizi artırmak gerekir diyordunuz, Fed faiz artırıyor lakin …

Yayınlandı:

-

*Dr. Mahfi Eğilmez

Son günlerde birtakım izleyiciler ‘enflasyonu düşürmek için faizi artırmak gerekir diyordunuz, Fed faiz artırıyor lakin enflasyon düşmüyor’ diye yorumlar yapıyor. Bu yorumları yanıtlamadan evvel ABD’de enflasyon ve Fed faizi ortasındaki son bir buçuk yıllık alakayı gösteren bir grafik paylaşalım (grafik, Fed’in ve US Census Bureau’nun bilgilerinden derlediğim tablodan tarafımdan hazırlanmıştır.)

Grafikteki kesik çizgi Fed’in enflasyon için öngördüğü uzun vadeli istikrardır (yüzde 2.)

2021 yılının başında enflasyon Fed’in uzun vade için öngördüğü istikrarın altındaydı. Tıpkı tarihte Fed’in faizi de yüzde 0,25 idi. İzleyen aylarda enflasyon üste yanlışsız hareketlenmeye başladı lakin Fed bunu süreksiz bir olgu olarak gördüğü için faizle oynamadı. Grafiğe dikkat edilirse Fed’in uzun müddet enflasyondaki artışı herkesle birlikte seyrettiği görülüyor. 2022 yılının Mart ayına kadar faizi artırmayan Fed, artık bunun süreksiz bir olgu olmadığını kabul ederek faiz artırımlarına başladı. Ne var ki hem geç kaldığı hem de enflasyonu durduracak seviyede faiz artışı yapamadığı için şimdi hiçbir muvaffakiyet elde edememiş durumda.

Rusya Merkez bankası ise faiz tabancaını gerçek kullandı. Ukrayna savaşıyla birlikte Rusya’da Ruble’nin kıymet kaybı enflasyonu süratle yükseltti. Savaştan evvel enflasyon oranı yüzde 8,7, Rusya Merkez Bankası’nın faiz oranı ise yüzde 8,5 idi. Savaşla birlikte enflasyon süratle yükselerek Mart ayında yüzde 16,7’yi aştı. Rusya Merkez Bankası hiç tereddüt etmeden faizi yüzde 20’ye çıkardı ve enflasyonun önünü kesti. Aşağıdaki grafikte Rusya’da enflasyon ile Rusya Merkez Bankası’nın faizi ortasındaki ilgi yer alıyor (grafik www.tradingecomomics.com sitesindeki datalar kullanılarak tarafımdan hazırlanmıştır.)

Grafik, Rusya Merkez Bankası’nın enflasyona tam vaktinde müdahale ettiğini gösteriyor: Rusya Merkez Bankası, enflasyonun peşinden koşmamış, önüne çıkıp durdurmuştur. Enflasyonun tarafı aşağıya dönünce de başlangıç faiz oranına yvaş yavaş geri dönmüştür. Üstelik bu faiz artışını savaşın ortasında ve ambargoların yürürlükte olduğu bir periyotta yapmıştır.

Son günlerde birkaç defa yazdığım bir sözümü bir kere daha yazayım: ‘Enflasyonu peşinden koşarak yakalayamazsınız, önüne çıkmanız gerekir.’ Fed, enflasyonun önüne çıkma fırsatını 2021 yılının Mart ayında kaçırdı, şimdilerde peşinden koşuyor.

Enflasyona müdahale ederken dört doğruyu birlikte izlemek gerekir: (1) Kullanılacak siyaset aracı hakikat araç olmalıdır. Örneğin enflasyona müdahale edilecekse faiz aracı kullanılmalıdır. (2) Kullanılacak aracın gerçek tarafta kullanılması gerekir. Örneğin enflasyonla gayrette faiz aracı kullanılacaksa faiz düşürülmemeli artırılmalıdır. (3) Kullanılacak aracın büyüklüğü olayın büyüklüğüyle uyumlu olmalıdır. Örneğin faiz yüzde 5 iken enflasyon yüzde 10’a çıkmışsa faizi yüzde 6’ya değil yüzde 12’ye yükseltmek gerekir. (4) Kullanılacak aracın kullanılmasında zamanlama hakikat olmalıdır. Örneğin faiz yüzde 5 iken enflasyon yüzde 7’ye çıkmışsa 10’a çıkması beklenilmemeli ve faiz çabucak artırılarak yangının büyümesi ve yayılması önlenmelidir.

Rusya Merkez Bankası bütün bu adımları gerçek atarken Fed, enflasyonla çabada kullanılacak aracı hakikat seçip (faiz) tarafını gerçek belirlese de (artırma istikametinde hareket etmiştir) zamanlamayı hakikat yapamamış (faizi artırmakta geç kalmış), kullanılacak aracın büyüklüğünü de yanlış belirlemiştir (faizi gereğince artırmamıştır.)

Öte yandan Rusya Merkez Bankası bütün bu adımları yanlışsız atarak sonuç alıp faizi de düşürmeye başladığı için yüksek faizle resesyona girme tehlikesini de asgarî seviyeye çekmiştir.

Özetle söylemek gerekirse Rusya Merkez Bankası, enflasyonla uğraş konusunda, Fed’e ve başta Avrupa Merkez Bankası olmak üzere bütün merkez bankalarına çok net bir para siyaseti dersi vermiştir.

Bu yazı Mahfi Eğilmez’in ferdî blogundan alınmıştır.

Ekonomi

Dolar, euroyu geçti

Döviz piyasaları kapanışa saatler kala hareketlendi. Dolar artış göstererek euroyu geçti.  Amerikan Doları, ABD’nin enflasyon datalarının …

Yayınlandı:

-

Döviz piyasaları kapanışa saatler kala hareketlendi. Dolar artış göstererek euroyu geçti. 

Amerikan Doları, ABD’nin enflasyon datalarının akabinde bedel kazanarak euroyu geçti. Doların yükselişi tarihi Kapalıçarşı’daki döviz tabelalarına da yansıdı. Bu artışa nazaran 17.30’da Amerikan Doları’nın alış kıymeti 17,620 olurken satış pahası 17,660 oldu.

Euronun alış bedeli 17,550 olurken satış pahası ise 17,600 oldu. Bu artışın akabinde kimi vatandaşların döviz ofislerinde kuyruk olduğu görüldü. (DHA)

 

Devamını Oku

Ekonomi

Borsa günü düşüşle kapattı

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 25,65 puan azalarak 2.382,44 puandan kapandı. BIST 100 endeksi, güne 0,76 puan ve yüzde 0,03 kayıpla 2.407 …

Yayınlandı:

-

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, 25,65 puan azalarak 2.382,44 puandan kapandı.

BIST 100 endeksi, güne 0,76 puan ve yüzde 0,03 kayıpla 2.407,33 puandan başladı. Gün içinde en düşük 2.375,00, en yüksek 2.421,18 puanı gören BIST 100 endeksi, günü evvelki kapanışa nazaran yüzde 1,06 azalışla 2.382,44 puandan tamamladı.

Önceki kapanışa nazaran mali endeks yüzde 0,38, sanayi endeksi yüzde 0,91, hizmetler endeksi yüzde 1,36 ve teknoloji endeksi yüzde 0,87 bedel kaybetti.

BIST 30 endeksi, evvelki kapanışa nazaran 37,60 puan ve yüzde 1,47 düşüşle 2.526,87 puandan kapandı. BIST 100 endeksine dahil payların 36’sı prim yaptı, 61’i geriledi. Türk Hava Yolları, Şişecam, Odaş Elektrik, Ereğli Demir Çelik, Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Paydaşlığı en çok süreç gören pay senetleri oldu.

Altının onsu 1.740,3 dolar​​​​​​​

Altının onsu, milletlerarası piyasalarda saat 18.30 prestijiyle 1.704,5 dolardan süreç görüyor.

Borsa İstanbul Altın Piyasası’nda standart altının kilogram fiyatı, günü evvelki kapanışa nazaran 3,2 azalışla 954 bin liradan tamamladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 17,4459 lira, satışta 17,5158 lira olarak açıkladı. TCMB, evvelki efektif kurunu alışta 17,3791 lira, satışta 17,4487 lira olarak belirlemişti.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı’nda süreç gören 17 Nisan 2024 vadeli tahvilin bugün valörlü süreçlerinin kolay getirisi yüzde 22,47’den, bileşik getirisi de yüzde 23,73’ten gerçekleşti.

Uluslararası piyasalarda, saat 18.30 prestijiyle avro/dolar paritesi 1,0006, sterlin/dolar paritesi 1,1800, dolar/yen paritesi de 139,1 seviyesinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı, yüzde 3,3 azalışla 94,8 dolardan süreç görüyor.

Devamını Oku

Ekonomi

Fitch’ten Türkiye yorumu

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Türkiye iktisadına ait değerlendirmesinde yeni iktisat siyaseti karışımının kamu finansmanı ve …

Yayınlandı:

-

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Türkiye iktisadına ait değerlendirmesinde yeni iktisat siyaseti karışımının kamu finansmanı ve kamu Döviz konumunda riskleri artırdığına dikkat çekerken kelam konusu siyasetin makroekonomik ve finansal istikrara yönelik riskleri azaltmadığını belirtti.

Fitch raporunda “zorlu dış ortama karşın siyaset karışımının bilhassa Haziran 2023’teki seçimlere kadar hala yüksek büyüme ve istihdama odaklı olduğunu düşünüyoruz” sözleri yer aldı.

Bloomberg HT’de yer alan habere nazaran; 2021’de hayata geçirilen kur muhafazalı mevduat sistemiyle ihracat öncülüğündeki ekonomik modelde faiz artırmadan TL’nin desteklenmesinin amaçlandığı belirtilerek “ancak TL üzerindeki baskı tekrar artarak derinleşti. Dolarizasyon yüksek, memleketler arası rezervler geriliyor, enflasyon da çok yüksek” değerlendirmesi yapıldı. Siyaset reaksiyonunun kamu finansmanında direkt ve dolaylı maliyeti olduğuna dikkat çekildi.

Geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu düşürülmesine dair “not düşüşü, bu siyaset reaksiyonunun cari açığı fonlamak için sermaye girişlerini çekmekte yetersiz kalmasını, Tüketici İnancını düşürebileceği ve dış finansman konusundaki riskleri yansıtıyor” dendi.

Fitch geçen hafta Türkiye’nin kredi notunu B+’dan B’ye indirdiğini, görünümünü ise “negatif” olarak teyit ettiğini açıklamıştı.

Devamını Oku

Öne Çıkan Haberler